Δημοσιεύθηκε : 15 Μαΐου 2020

Εμφανίσεις: 2559

Τα τσιφλίκια δημιουργήθηκαν από αρπα­γή ή εξαγορά αντί εξευτελιστικού τιμήματος

από τους Τούρκους μπέηδες όταν ελευθε­ρώθηκε το Έθνος, ή από   παραχωρήσεις

του κράτους προς τους οπλαρχηγούς της επανά­στασης του '21. Οι περισσότεροι

τσιφλικάδες ήταν απ’ τη Ρουμανία ή την Ήπειρο. Οι τσιφλικάδες έπαιρναν το

1/3 της παραγωγής των χωραφιών και έμεναν σε σπίτια, ενώ οι κολλήγοι

(καλλιεργητές) σε καλύβια κάτω από τραγι­κές συνθήκες

διαβίωσης.Οιαπαλλοτριώσεις των τσιφλικιών έγιναν με το ν. 2052/1920.

ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ-ΚΑΤΩ ΚΑΛΛΙΘΕΑ.

Πρώτος τσιφλικάς το 1833 ο Χατζίσκος, πούλησε το 1864 στο Ζουλούμη το μεγαλύ­τερο μέρος και το υπόλοιπο σε Μπρουφλιανιώτες (Διλοφιώτες). Οι τσιφλικάδες έφερ­ναν στην περιοχή τους Γιατζήδες, Τουρκαρβανίτες, να τρομοκρατούν τους κολλήγους.Το 1888 οι αδελφοί Μπίκου έχτισαν νερόμυλο και οι τσιφληκάδες τον αχρήστε­ψαν αγοράζοντας το χωράφι της Κρυστάλλως Αντωνίου, απ’ όπου περνούσε το νερό.Το 1922-23 οι κληρονόμοι του Ζουλούμη έκλεισαν την εκκλησία του Αγ. Σώστη, που ήταν ιδιόκτητη, ζητώντας εκβιαστικά πίσω το κτήμα που ο αρχικός Ζουλούμης είχε αφιε­ρώσει για τη συντήρηση της εκκλησίας.

ΑΛΠΟΣΠΙΤΑ.

Πρώτος τσιφλικάς ο οπλαρχηγός Γιάν­νης Δυοβουνιώτης. Η τρίτη κόρη του Στέλλα Πρεβεδώρου πήρε προίκα το δάσος Γρεβενό και το σπίτι του Δυοβουνιώτη στη Λαμία, Πλ. Διάκου.Οι άλλες δύο κόρες του, Βούλγαρη και Παπαλουκά πήραν προίκα το τσιφλίκι, που το αγόρασε το 1914 ο Ηπειρώτης Γιάννης Γραψίδης. Άλλοι τσιφλικάδες: Γιάννης Γκρίζας και Θεμ. Κόρακας.

ΑΝΘΗΛΗ.

Οι Τσαλαίοι ήταν από την Κορυτσά και ήρθαν στην Ελλάδα στα μέσα του 19ου αι. Ο Κ. Τσάλης αγόρασε από τον Τούρκο Μπέη την Ιμίρμπεη (Ανθήλη) αντί 30.000 γρόσια. Διάδοχός του ο Παπακώστας (από τη Δρέμισσα, γαμπρός από αδελφή) και μετά ο Αξελός. Οι κάτοικοι με δικηγόρο τον I. Τσιριμώκο ζήτησαν απ’ το Κράτος να τους παρα­χωρήσει τις προσχώσεις του Σπερχειού και την κέρδισαν την υπόθεση.

Οι Τσαλαίοι όμως που είχαν μεγάλη δύ­ναμη (στο σπίτι τους έμενε ο βασιλιάς Γεώρ­γιος ο Α’, όταν βρισκόταν στη Φθιώτιδα) ξαναπήραν τις προσχώσεις. Οι κολλήγοι αρμα­τωμένοι κατέλαβαν τα χωράφια στα Ποταμά­κια, Γουρνοκούμασα και Γελαδάρια. Οι τσι­φλικάδες πήγαν εναντίον τους μ’ ένα λόχο στρατού και έγιναν συλλήψεις. Οι κολλήγοι μετά εγκατέστησαν στα σπαρμένα χωράφια τις γυναίκες τους σαν τρόπο άμυνας. Πρώτοι κάτοικοι οι Ζαρδαίοι κι οι Διαμανταίοι.

ΑΥΛΑΚΙ.

Πρώτος τσιφλικάς ο Πανουργιάς, οπλαρχηγός από τη Δρέμισσα, που είχε τσι­φλίκι και στην Αγία Μαρίνα, ο Γιατζής απ’ την Άμφισσα και ο Κεχαγιάς. Ο Γιατζής κληροδότησε το μερίδιο του στο Γυμνάσιο Άμφισσας.

ΑΧΙΝΟΣ.

Πρώτος τσιφλικάς ο Νίκος Σκουμπουρδής (από την Κόνιτσα) και μετά τα παιδιά του Πέτρος, Σωτήρης και Κώστας. Το 1920 πού­λησαν μεγάλο τμήμα, το υπόλοιπο απαλλοτριώθηκε. Στην πλατεία προτομή του Πέτρου Σκουμπουρδή 1833-1893 (πληρεξουσίου- βουλευτή). Η εκκλησία του χωριού κτίστηκε το 1894 από την Κων/ντία Παν. Σκουμπουρ­δή.

ΑΧΛΑΔΙ.

Πρώτος τσιφλικάς ο Ζάκκας το 1894, οπλαρχηγός απ’ τα Γρεβενά. Η αδελφή του Αβρακώμη συνδέονταν αισθηματικά με το βασιλιά Κων/νο και του δώρισε το τσιφλίκι (μετά το θάνατό της). Το 1922-23 το κράτος εγκατέστησε πρόσφυγες από την Αν. Θρά­κη.

ΒΑΡΔΑΤΕΣ ΑΝΩ.

Παραχωρήθηκε το τσιφλίκι από το κρά­τος στο στρατηγό Τιμ. Βάσσο. Διάδοχοί του οι συγγενείς του: Μίσσιος, Μπίλιου Μπότσαρη, Ν. Χατζίσκος και το 1917 ο Χρ. Στεργιόπουλος. Το 1900 ο Γ. Λατσούδας στη θέση Ράχη τη νύχτα έχτισε κρυφά τα θε­μέλια για σπίτι. Πήγαν οι αγροφύλακες του τσιφλικά να το γκρεμίσουν κι αυτός τους πυροβόλησε. Έτσι χτίστηκε το πρώτο σπίτι στις Άνω Βαρδάτες.

Απαλλοτρίωση 1926. Πρώτοι κάτοικοι Ζαγγογιανναίοι, Κωσταραίοι, Λατσουδαίοι.Μετά το 1930 άρχισε η οικοδόμηση του χωριού.

 ΒΑΡΔΑΤΕΣ ΚΑΤΩ.

Τσιφλικάς ο στρατηγός Βάσσος κ.λ.π. Πρώτος που έκτισε σπίτι τη νύχτα, κρυφά απ’ τους αγροφύλακες, ο Γ. Φέκκας. Πυροβόλησε τους άντρες των τσιφλικάδων κι έτσι έμεινε το σπίτι. Πρώτοι κάτοικοι: Δ. Πολύζος, Δ. Χατζής, Ν. Λουρής, Κατσιώτας.

 ΒΕΛΕΣΙΩΤΕΣ.

Φωτιάδης (από Ρουμανία), ο μεγαλύτε­ρος τσιφλικάς της επ. Δομοκού, ήταν πασάς ή μπέης στην Υψηλή Πύλη. Μετά τσιφλικά­δες οι κληρονόμοι του. Λέγεται ότι ο βουλευ­τής Φωτιάδης (περί το 1900) κατάφερε να περάσει κατά παρέκκλιση η σιδ. γραμμή από τις Βελεσιώτες για την εξυπηρέτηση του τσι­φλικιού του.

 ΔΑΜΑΣΤΑ.

Τσιφλικάς ο Τσακανίκας και μετά οι γα­μπροί του Παπαδιαμαντόπουλος, ο γαμπρός του από ανιψιά στρατηγός Διγενής, ο Κέφαλος και τα 3 παιδιά του. Το

1912 τα παιδιά του Κέφαλου πούλησαν το τσιφλίκι στο Γρηγόρη και Γιάννη Ασημακόπουλο. Το 1914 από την απαλλοτρίωση πήραν κτήματα (22-50 στρ.) μόνο

14 οικογ. και αργότερα άλ­λοι 20 πήραν από 1 στρέμμα. Οι υπόλοιπες οικογένειες (Κρικελλιώτες) που δεν είχαν κλήρο έφυγαν απ’ το χωριό.

ΖΗΛΕΥΤΟ.

Το 1850 ο τσιφλικάς (άγνωστος) έκαψε τα καλύβια των κολλήγων και τους ανάγκασε να φύγουν απ’ το χωριό. Το 1870 τσιφλικάς ο Δ. Μαρούλης και

μετά ο Χρήστος Τσακνιάς δήμαρχος τότε της Υπάτης. Το 1925 πουλή-

θηκε στους κατοίκους.

 ΗΡΑΚΛΕΙΑ

 Τσιφλικάς ο Κ. Κρίτσας και οι γαμπροί του Τάκης Λάττττας, I. Οικονόμου και Τάκης Αργυρόπουλος (δικηγόρος). Απαλλοτρίωση 1926.

 ΚΑΛΥΒΙΑ.

 Πρώτος τσιφλικάς ο Μπέσιος ή Κόγκας απ’ τη Μολδοβλαχία (26.000 στρέμ.) και μετά ο γαμπρός του (απ’ την κόρη του) Προβελέγγιος. Η περιοχή

λέγονταν Καλύβια του Κόγκα.Ο Προβελέγγιος νοίκιασε το τσιφλίκι στο γαμπρό. Οι κάτοικοι αγόρασαν το τσιφλί­κι πριν την απαλλοτρίωση.

ΚΑΡΥΕΣ:

Τσιφλικάδες Κώστας Γεωργίου και Δημ. Γκίκας. Το 1908 έγινε εγκατάσταση προσφύ­γων απ’τη Βουλγαρία στο τσιφλίκι του Γκίκα. Το 1917 πουλήθηκε το

τεμάχιο του Γεωρ­γίου.

ΚΑΣΤΡΙ.

 Ο Μπέης Νεάνι πούλησε το τσιφλίκι στον Κ. Τσάλη. Σώζεται το αρχοντικό του Τσάλη (ερείπιο). Στην πλατεία πηγάδι που γράφει: Κ. Τσάλης, 1866.

Απαλλοτρίωση το 1925, οικοδόμηση του χωριού μετά το 1930.

 ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΑΙΪΚΑ ΤΣΙΦΛΙΚΙΑ.

        Από τη Σπερχειάδα μέχρι τον Άγιο Νικόλαο (Λάσπη) Ευρυτανίας. Πρώτος τσι­φλικάς ο Γιάννης Κοντογιάννης, αρματολός το 1770 απ’ το Χαλκιόπουλο Βάλτου.

 ΛΑΔΙΚΟΥ.

 Τσιφλικάδες οι αδελφοί Γερομνήμου από την Υπάτη, ο Γ. Κουτσούκος (μοίραρχος, σύ­ζυγος της Αννας Γερομνήμου), ο Δ. Μαρού­λης (σύζυγος της κόρης

του Κουτσούκου) και ο Γουργιώτης.

 ΛΥΓΑΡΙΑ.

 Τσιφλικάς ο Βαλατσός, οπλαρχηγός του '21, αγορά από Χανούμ Μπέη αντί 24.000 γρόσια, το συμβόλαιο έγινε στην Κων/λη. Στη συνέχεια ο Λιάκος

(γαμπρός), ο Γάτος απ’ την Άμφισσα (αγορά) και οι συγγενείς του γαμπροί Καλιακούδας, Θεοδωρίδης. Απαλλοτρίωση το 1925.

 ΜΕΓ. ΒΡΥΣΗ.

Τσιφλικάδες: Φαρδης, Παπαδόπουλος, ο Άγγλος γιατρός Μέρλιν και ο Χρ. Στεργιόπουλος. Το 1922 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες της Μ. Ασίας σε μέρος του

τσι­φλικιού. Το 1952 απαλλοτρίωση.

Ν. ΜΑΚΡΥΣΗ.

 Τσιφλικάδες Πανούτσος Ανδρέας και Πούλιος Ζαρίμπας. Η πρώτη αγορά έγινε το 1918-19 στο πανουτσαίίκο τσιφλίκι από τους Κουλουραίους που ήρθαν

από τη Μάκρη κι έτσι έγινε το χωριό Ν. Μάκρη. Απαλλοτρίω­ση το 1930-35.

 Ν. ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ.

 Τσιφλικάς ο Γ. Μαραθέας που ήρθε απ’ τη Ρουμανία το 1860 και μετά τα παιδιά του Δημήτριος και Νικόλαος. Τον Δημήτριο τον σκότωσε η συμμορία Ντεζέ,

Πελεκάνου, Γεωργαλή, Μπαρούση το 1920-22. Το 1925 το κράτος εγκατέστησε 200 οικογένειες Ελλή­νων προσφύγων από την Αν. Ρωμυλία (65 στρ. η

οικογένεια).

 ΞΥΝΙΑΔΑ-ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ-ΚΟΡΟΜΗΛΙΑ

 Πρώτος τσιφλικάς ο Νομικός, μετά ο Γ. Πλατανιώτης (από Ρουμανία) και μετά ο Στεργιάδης. Απαλλοτρίωση το 1920.

 ΠΟΛΥΔΕΝΔΡΙ.

 Τσιφλικάς Μπακαούρας, διάδοχός του ο Παν. Νέγκας. Το 1918 το πούλησε 700.000 δρχ. 9.000 στρ. σε 8 καλλιεργητές.

 ΡΟΔΙΤΣΑ.

 Τσιφλικάδες: Αφθονίδης, Καϊλάνης κ.λ.π. Οι καλλιεργητές προσέφυγαν στο δι­καστήριο, κέρδισαν την υπόθεση και μοιρά­στηκαν τα χωράφια το 1834 (40

δικαιούχοι), το 1839 και 1844.

 ΣΟΦΙΑΔΑ.

Το Τσουφλάρι (Σοφιάδα) ήταν ενιαίο τσι­φλίκι με την Τσόμπα του Γ. Μαραθέα. Το έδωσε προίκα στην αδελφή του, γυναίκα του Μιχ. Ζωγράφου.

Απαλλοτριώθηκε το 1918 και 1926. Παλιοί κάτοικοι της Κοινότητας οι Καλημέρηδες.

 ΣΥΚΑ

.

 Τσιφλικάς το 1833 ο Νίκος Τσακνιάς απ’ το Λευκαδίτι Φωκίδας, φαλαγγάρχης του ‘21 με αγορά από τη Βαληλέ Χανούμ. Άλλη εκ­δοχή: ο Τσακνιάς πήρε

χρήματα από Χωμηργιανίτες για αγορά του τσιφλικιού από κοι­νού. Δεν τους αναγνώρισε ως συνιδιοκτήτες και τον σκότωσαν. Στη συνέχεια τσιφλικάς ο

Χρήστος Τσακνιάς, δήμαρχος Υπάτης, πέθανε το 1899. Συνιδιοκτήτης 20% ο Ν. Ζουλούμης. Απαλλοτρίωση το 1925.

ΦΡΑΝΤΖΗ.

Τσιφλικάς ο στρατηγός Τιμ. Βάσσος, υπασπιστής του Όθωνα και του Ν. Χατζίσκου. Αφεντικά ο Πέτρος Πετρούλας και ο ανηψιός του από αδελφή Πάνος

Καζούλης.

Άλλα τσιφλίκια ήταν στα χωρία: Κάρυά Υπάτης, Κόμμα, Λιμογάρδι, Παλιούρι, Σταυρό και Στύρφακα..

Στοιχεία απο το βιβλίο  Τουριστικός Οδηγός Φθιώτιδος υπο Γιάννη Καρπούζη

Ο Κων.Βασ.Τσίφτης, μας ενημέρωσε σχετικά με το τσιφλίκι της περιοχής της Παλαιοβράχας από

αφήγηση της μητέρας του.

«Σχετικά με τα τσιφλίκια στη Δ. Φθιώτιδα και ειδικά στην Παλαιοβράχα, από τη μακαρίτισσα τη

μητέρα μου Πηνελόπη, το γένος Δημητρίου Κόντου εκ Παλαιοβράχας, γνωρίζω τα παρακάτω.

Υπήρχε στην Παλαιοβράχα ο Τσάκας (ή Τσιάκας???) , τσιφλικάς που είχε σχεδόν όλο τον κάμπο της

Φτέρης και της Παλαιοβράχας. Αυτός όταν έφυγε πούλησε σπαστά όλο το τσιφλίκι του. Το 2όροφο

(με υπόγειο) πέτρινο σπίτι του και ένα πολύ μεγάλο μέρος από τα χωράφια και τα αμπέλια του, τα

είχε αγοράσει ο Παπα-Νίκος Κόντος παππούς της μάνας μου. Από το σπίτι αυτό που κάηκε από τους

Γερμανούς μαζί με την τεράστια βιβλιοθήκη του παπά, εγώ θυμάμαι το σωρό από τις πέτρες που

είχε απομείνει καθώς και την τεράστια ανεξάρτητη κουζίνα με ένα πελώριο φούρνο που χωρούσε

μέσα 5-6 ταψιά μαζί!!! Αυτά υπήρχαν μέχρι τη 10ετία του 1980. Την κουζίνα αυτή, τη γκρέμισε ο

θείος μου Κώστας Κόντος, Πρόεδρος Εφετών, για να χτίσει το νέο σπίτι που έχει σήμερα. Η

περιουσία αυτή του παπά μοιράστηκε στους 2 γιούς του (Θεοφάνη και Δημήτριο) και την κόρη του

(Κωνσταντία) που πούλησε το μερίδιό της και έφυγε στην Αμερική. Από το μερίδιο που είχε ο ένας

από τους 2 γιούς (ο παππούς μου Δημήτριος Κόντος) άλλο πουλήθηκε, με άλλο προικήθηκαν οι

κόρες του και ό,τι υπόλοιπο έχει απομείνει που το έχει ο παραπάνω θείος μου >>

Από το βιβλίο του Βασ.Δημ.Σταμοκώστα Ελλάδα Πατρίδα μου-Φτέρη χωριό μου έχουμε και άλλες ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με το τσιφλίκι του Τσιάκα στη Παλαιοβράχα.

Σελ.252-253

Συνεχίζοντας το οδοιπορικό μας για το γαιοκτησιακό καθεστώς του χωριού μας διαπιστώνουμε επίσης ότι, οι Χριστόδουλος και Ανδρέας Τσιάκας με το αριθ. 1821 του 1863 συμβ., μετά την καταμέτρηση και διανομή των γαιών της περιοχής, δικαιούνται το ένα έβδομο από αυτές και με το 2105 του 1864 ανταλλάσσουν με 65 Παλαιοβραχινούς συγχωριανούς τους τις ιδιοκτησίες τους, τις οποίες συμπτύσσουν στις περιοχές: Βατοκάμπι, Μελικοκιά,, Παπόγουρνες, Νταλιάνα, Λίμνες, Γραίας άνοιγμα, Όλα τα Κούτσουρα, Ντουλοκέρια και Κοντοσαΐτες, άνωθεν της Παπόγουρνας, Καστρί καθώς και τον Κουτετσά.

Στη συνέχεια με τα 116, 119 και 2213 συμβόλαια του 1910, που έγιναν στη Βαρυμπόπη και Σπερχειάδα αντίστοιχα, μεταξύ των Κων/νου, Χρήστου και Χαρίκλειας Α. Τσιάκα, συζύγου Γεωρ. Ποντικοπούλου και ομάδας 13 Φτεριωτών, καθώς και άλλων μεμονωμένων, περιήλθαν τμηματικά στην κυριότητα των Φτεριωτών οι προπεριγραφείσες περιοχές, Βατοκάμπι κ.λπ.

Με το ίδιο συμβόλαιο αποκτούν και το «λειβάδιον» και τας γαίας της περιοχής «Κατσαούνας».

Σημειώνουμε ότι, σύμφωνα με προγενέστερη αναφορά για τη χάραξη των συνόρων, η περιοχή ήταν πυκνοδασωμένη και οπωσδήποτε δεν είχε καμία ομοιότητα με τη σημερινή της μορφή.

Σελ.334

Ο μύλος της Μαυρόρραχης, ο οποίος ήταν ιδιοκτησίας του τσιφλικά Κων. Τσιάκα και ο οποίος παραχωρήθηκε στην εκκλησία, όταν αυτός απήχθηκε από τους ληστές και αναγκάστηκε να πωλήσει τον Κοδετσά, για να καταθέσει τ’ απαιτούμενα λύτρα με αντάλλαγμα τη ζωή του. Οι πρώτοι μυλωνάδες που λειτούργησαν το μύλο αυτό ήταν οι: Κανούτος από Σπερχειάδα, Μπουρμπούνης Σωτ. και Ευσταθίου Ευστάθιος η Σταθάκης από Φτέρη, Γεωργούλας (Παπαδήμας) από Λευκάδα, Κοσμάς από Παλαιοβράχα Ευσταθίου Γεώργιος και Λαγός Κων. από Φτέρη, περιστασιακά ίσως και άλλοι. Ο μύλος διέθετε και νεροτριβή (τρεστίλα) στην οποία γινόταν η κατεργασία των χοντρών μάλλινων υφασμάτων από το νερό, που έπεφτε επάνω τους με δύναμη, τα οποία και καθάριζε από τις σκόνες και λοιπές ακαθαρσίες. Καταβλήθηκαν έντονες προσπάθειες, τόσο από την Κοινότητα, όσο και από το Σύλλογο των απανταχού Φτεριωτών προς την αρμόδια Εφορεία αρχαιοτήτων Βόλου και το Υπουργείο Πολιτισμού, να κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο και να αναπαλαιωθεί, αλλά οι προσπάθειες απέδωσαν μόνο ως προς το πρώτο σκέλος. Δεν είναι γνωστό το πότε κτίστηκε αυτός ο μύλος με την νεροτριβή. Εκείνο όμως που είναι γνωστό είναι ότι αυτά τα συγκροτήματα αποτελούσαν σπουδαίες επιχειρηματικές μονάδες, οι οποίες, κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, ανήκαν στον Μπέη ή Αγά του τσιφλικιού και αργότερα στους αντίστοιχους Έλληνες αγοραστές των τσιφλικιών (cift lik) ή παραχωρούνταν ή αγοράζονταν από τις εκκλησίες και ονομάζονταν βακούφικο (vakif).

Επίσης στο βιβλίο αναφέρετε πως το σπίτι του Τσιάκα στην επάνω Φτέρη ήταν πάνω από την Μυλωνόβρυση, διώροφο, το οποίο αγόρασε ένας Βαγενάς από Παλαιοβράχα και αυτός τελικά το πούλησε στον σημερινό ιδιοκτήτη Ψαρογιώργο Αντ.. Πως δίπλα ακριβώς στα 1917 - 1927 είχε φτιάξει εργοστάσιο κατασκευής καλαποδιών ο Κων. Σωτ. Σταμοκώστας 16 ζευγών ημερησίως, από την πτώση του νερού Πολυνέρι και Πουρι, τα οποία πωλούσε στους τότε τσαγκάρηδες. Επίσης βλ. πως όταν αρρώστησε ο Τσιάκας από φυματίωση τον πήγαν για καθαρό αέρα στο Γουλινά, αλλά δεν γλύτωσε από το μοιραίο και οι αναλαβόντες τη μεταφορά του μέχρι Άνω Φτέρη Μακρής Ν. και ένας άλλος που δεν θυμάμαι αυτή τη στιγμή τσακώθηκαν για τη μοιρασιά του υπέρογκου κόμιστρου των 500 δραχμών.

Σύμφωνα με γνωμοδότηση του Κω/νου Κόντου, Δικηγόρου παρ’Αρείω Πάγω, από την Παλαιοβράχα, σχετικά με την αγορά του κτήματος << Σπαρτιά-Τσερλιά-Παληοχώρι>> από τους κατοίκους της Παλαιοβράχας, το οποίο ήταν τμήμα του τσιφλικιού Κοντογιάννη, μαθαίνουμε ότι η πωλήτρια ήταν γυναίκα <<η Κοντογιάννη>> . Ετσι αναφέρεται στα συμβόλαια . Το κτήμα αυτό ήταν 4.000 στρέμματα δασικής και χορτολιβαδικής έκτασης. Η Κοντογιάννη το απέκτησε με την διανομή του 1884, και το πούλησε στους κατοίκους της Παλαιοβράχας το 1919.

                                                     Το άρθρο συμπληρώνεται με νεότερα στοιχεία

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ

Των κατά την Επαρχίαν Ζητουνίου^[1] οθω­μανικών κτημάτων κατεχομένων υπό της ελληνικής Κυβερνήσεως, πωληθέντων δε παρά των ιδιοκτητών προς διαφόρους.

Τα παρακάτω χωριά και λειβαδοκτήματα κατείχε ο Οθωμανός ΧΑΛΙ-ΠΕΗ ΖΑΔΕ ΤΕΥΦΙΚ-ΠΕΗΣ και τα πούλησε στους πιο κάτω, ως ακολούθως:

ΚΟΜΠΟΤΑΔΕΣ ΤΟ αγόρασε ο Στέφος Σκληβανιώτης τον Οκτώβριο του 1837 και τον Αύγουστο του 1842, με συμβο­λαιογραφική πράξη και χοτζέτι επί Κουτσή εφένδη, αντί του ποσού των 125.000 γροσίων. Έδωσε 28.000 και όφειλε 97.000^[2].

ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ^[3]Αγοράστηκε από το Συντ/ρχη Βάσσο με συμβολαιογραφική πράξη και χοτζέτι^[4] επί Κουτσή εφένδη, α­ντί του ποσού των 87.000 γροσίων^[5] χωρίς να καταβάλλει κανένα χρηματικό ποσό.

ΦΡΑΤΖΗ-ΒΑΡΔΑΤΕΣ Αγοράστηκαν α­πό το Συντ/ρχη Βάσσο το Νοέμβριο του

1837,  με ιδιωτικό έγγραφο και χοτζέτι επί Σεκίπ εφένδη, αντί του ποσού των 330.000 γροσίων. Καταβλήθηκαν 10.000 και όφειλε υπόλοιπο 320.000^[6].

ΔΕΛΦΙΝΟ Αγοράστηκε από τους κα­τοίκους του χωριού με προφορική συμφω­νία, αντί 35.000 γροσίων, τα οποία όφειλαν.

ΔΑΜΑΣΤΑ Αγοράστηκε από την Αθανά- oto Τζήνη με συμβολαιογραφική πράξη και χοτζέτι επί του νυν Πρέσβεως, το Σεπτέμ­βριο του 1842, αντί 67.900 γροσίων. Κατέ­βαλε 1.750 και χρωστούσε ακόμα 66.000.

ΑΛΠΟΣΠΗΤΑ Αγοράστηκε από την Ευφροσύνη Δεληγιάννη και τον Τσάλη, με χοτζέτι επί Κουτσή εφένδη, αντί του πο­σού των 60.000 γροσίων κατά τον Οκτώ­βριο του 1841. Καταβλήθηκε ολόκληρο.

ΠΑΥΛΟΜΑΝΔΡΑ^[1]Αγοράστηκε από το Νικόλαο Σκουμπουρδή το Νοέμβριο του

1837,  με χοτζέτι επί Κουτσή εφένδη, αντί του ποσού των 20.000 γροσίων. Καταβλή­θηκε όλο το ποσό.

ΑΦΑΝΟΣ Τα 2/3 του λειβαδιού αγορά­στηκε από το Νικόλαο Χρυσοβέργη το Νο­έμβριο του 1838, με χοτζέτι επί Κουτσή εφένδη, αντί του ποσού των 17.000 γροσί­ων.

ΒΕΛΙΚΑΝΔΡΑ Το χειμαδιό αγορά­στηκε από το Νικόλαο Παππαϊωάνου, με χοτζέτι επί Κουτσή εφένδη, το Νοέμβριο του 1838, αντί 4.200 γρόσια, που καταβλή­θηκαν απαρχής.

ΧΑ-Ι-Ν ΓΑΡΔΙΚΙ^[2]Το κατείχε η Σαϊδέ- Χανούμ, σύζυγος Χαλί-Πέη και το πούλη­σε στον Αναστάτιο Λοιδωρίκη, με χοτζέτι επι Κουτσή εφένδη, τον Αύγουστο του 1838 αντί του ποσού των 67.000 γροσίων. Καταβλήθηκαν 4.240 και οφείλονταν τα υ­πόλοιπα 63.260.

ΜΥΑΛΟΣ^[3] Το κατείχε η παραπάνω και το πούλησε στο Δρόσο Μανσόλα, με χοτζέ­τι επί Κουτσή εφένδη τον Αύγουστο του 1838

αντί 34.000 γροσίων. Κατέβαλε 5.000 και όφειλε 29.000.

ΜΟΥΣΤΑΦΑ-ΠΕΗ^[1]Το χωριό το κα­τείχε ο Δερβίς Πέη-Ζαδέ Τζετ-Πέης και το αγόρασε ο Αθανάσιος Τζήνης με ιδιωτι­κό έγγραφο και χοτζέτι, επί Κουτσή εφέν­δη, τον Ιούνιο του 1837, αντί του ποσού των 195.000 γροσίων. Κατέβαλε 40.000 και όφειλε 155.000.

ΜΟΣΧΟΧΩΡΙ. Το χωριό ήταν ιδιοκτη­σία της Ουμέτ-Ουγλού-Χανούμ, σύζυγο Μουσταφά Αγά και το πούλησε στο Νικό­λαο Σκουμπουρδή, με ιδιωτικό έγγραφο και χοτζέτι επί Κουτσή εφένδη, τον Ιούνιο του 1837, αντί του ποσού των 220.000 γροσίων. Κατέβαλε 45.000 και όφειλε το υπόλοιπο 175.000.

Ο X. Μεχμέδ-αγά ζαδέ Σαϊδ-αγάς ήταν ιδιοκτήτης των παρακάτω χωριών.

ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Το πούλησε το Νοέμβριο του 1839 στους κατοίκους του χωριού, με προφορικό συμβόλαιο, αντί του ποσού των 63.000 γροσίων, οι οποίοι κατέβαλαν 1.750 και όφειλαν 61.250 ακόμα.

ΚΟΥΜΑΡΙΤΣΙ Το αγόρασαν οι κάτοικοι του χωριού προφορικά, αντί 38.000 γρόσια τα οποία και κατέβαλαν.

ΣΚΛΕΙΘΡΑΚΙ Αγοράστηκε από τους κα­τοίκους με συμβολαιογραφική πράξη και χοτζέτι επί Κουτσή εφένδη, το Νοέμβριο

του 1839 αντί του ποσού των 38.000 γρο­σίων. Κατέβαλαν 4.500 και όφειλαν 33.500 γρόσια.

ΚΟΥΒΕΛΑΣ^[2]Αγοράστηκε από τους κατοίκους προφορικά, το Νοέμβριο του

1839, αντί του ποσού των 27.000 γροσίων. Καταβλήθηκαν 4.500 και οφείλονταν 33.500 ακόμα.

ΜΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗ ΓΗΣ ΕΙΣ ΦΡΑΤΖΗ-  Αγοράστηκαν από τον Κρίτζα Τασίκα με συμβολαιογραφική πράξη και χοτζέτι, επί

νυν Πρέσβεως, το Μάιο του  1842 αντί του ποσού των 73.500 γροοίων. Κάτάβλήθηκαν 5.000 και οφείλονταν ακόμα 14.500

Ενα ζευγάρι εις Κομποτάδες. Αγοράστηκε απο τον Ευθύμιο Σακελλάριο με ιδιωτικό εγγραφο και χοτζέτι επι Κουτσή εφένδη το Μάρτιο του 1837 αντί του ποσού των 19.500 γροσίων.Καταβλήθηκαν  5.000 και οφείλονται ακόμα 14.500

ΧΕΙΜΑΔΙ ΕΙς ΜΟΥΣΤΑΦΑ-ΠΕΗ. Το αγόρασε ο Αθανάσιος Τζήνης με ιδιωτικό εγγραφο και χοτζέτι επι Κουτσή εφένδη το Μάρτιο του 1837 αντί του ποσού των 19.500 γροσίων.Καταβλήθηκαν 5.000 και οφείλονται ακόμα 14.500

[1]  Το ένα ζευγάρι αντιστοιχούσε με 70-80 στρέμματα χωράφια, δηλαδή όση γη θα μπορού­σε να καλλιεργήσει ένα ζευγάρι ζώων μέσα σε

μια καλλιεργητική περίοδο.

[1]         Μουσταφά μπέη ονομάζονταν στην τουρκοκρατία η σημερινή Ηράλεια Φθιώτιδας.

[2]    Παλιός τσοπόνικος οικισμός που βρίσκο­νταν ανάμεσα στα χωριά Κουμαρίτσι, Παύλινη, Δέλφινο και Δυο Βουνά.

[1]       Περιοχή που πρέπει να βρίσκεται στα όρια της σημερινής Παύλιανης.

Ία. Περιοχή άγνωστη.

[2]       Πρόκειται για το Γαρδίκι Ομιλαίων. Χαίν στα αραβικά σημαίνει άπιστος

[3]       Το σημερινό Γαρδικάκι που βρίσκεται κο­ντά στο Μπράλλο.

[1]  Πρόκειται για τη Λαμία.

[2]       «Η συμφωνία διελελύθηκε και ακυρώθηκε η αγορά!!

[3]   Πρόκειται για το βουνό Οίτη, που ονομά­ζονταν έτσι κατά την περίοδο της Τουρκοκρατί­ας, λόγω των πολλών ρωγμών που παρουσιάζει το έδαφος.

Τουρκικό έγγραφο. Έγκυρος τίτλος ιδιο-

[5]Τουρκικό «νόμισμα που ήταν ισοδύναμο με αναλογία 3 και 1/4 γρόσια μια δραχμή ελληνι­κή. Η αξία της δραχμής την εποχή εκείνη ήταν μια οκά σιτάρι 0,25 λεπτά και το καλαμπόκι 0,20 λεπτά η οκά.

[6]   «Δια τα δύο τούτα χωριά οι επίτροποι τηο Υψηλής Πόοταο^2Β Κουτσή εφφένδης και Σαΐδ ε- φένδης, άνευ ειδήσεως και συγκαταθέσεως του επιτρόπου του ιδιοκτήτου, έδωκαν δεύτερα χο- τζέτια προς τον Γεώργιον Μωραΐτην²⁹επί υπο- σχέσει του να τους συνδράμη ως επηγγέλετο εις την από μέρους της Κυβερνήσεως παραχώρησιν των φιλονεικομένων κτημάτων και επί εξοφλήσει δήθεν απαιτήσεων τινών του αποθανόντος αδελ­φού του Δημητρίου κατά του πατρός του ιδιοκτή­του, επί των οποίων ο επίτροπος τούτο συνεβιβά- σθη ήδη μετά της χήρας του αποθανόντος»³⁰.

[1]       Περιοχή που πρέπει να βρίσκεται στα όρια της σημερινής Παύλιανης.

Ία. Περιοχή άγνωστη.

[1]       Πρόκειται για το Γαρδίκι Ομιλαίων. Χαίν στα αραβικά σημαίνει άπιστος.. " ^ι_?>

[1]       Το σημερινό Γαρδικάκι που βρίσκεται κο­ντά στο Μπράλλο.

[1]         Μουσταφά μπέη ονομάζονταν στην τουρκοκρατία η σημερινή Ηράλεια Φθιώτιδας.

[1]    Παλιός τσοπόνικος οικισμός που βρίσκο­νταν ανάμεσα στα χωριά Κουμαρίτσι, Παύλινη, Δέλφινο και Δυο Βουνά.

Δημοσιεύθηκε : 15 Μαΐου 2020

Εμφανίσεις: 1449

Ο δεκανέας (Μερακλής) των Ευζώνων Δημ.Στεργιόπουλος

Ο φουστανελάς που μετατράπηκε σε αξιοθέατο των Αθηνών

Από τον Ελευθέριο Σκιαδά

Εφημερίδα Δημοκρατία 5 Μαρτίου 2014

Ένας από τους τελευταίους φουστανελάδες που είχαν απομείνει στην Αθήνα τις πρώτες δεκαετίες του 20^ου αιώνα ήταν και ο Μερακλής. Οι κάτοικοι της πρωτεύουσας τον γνώρισαν ως δασοφύλακα του Ζαππείου και ακόμα περισσότερο ως γητευτή των νταντάδων των υπηρετριών αλλά και των τουριστριών που κατέκλυ­ζαν τους χώρους των Στυ­λών του Ολυμπίου Διός. Για χάρη του γράφτηκαν έμμετρα ποιήματα, αμέ­τρητα χρονογραφήματα και ακόμη περισσότερα σχόλια στον Τύπο της επο­χής. Η φήμη του ξεπέρασε τα όρια των Αθηνών αλλά και τους ωκεανούς, αφού φωτογραφίες του δημοσι­εύτηκαν και σε πολλά ξέ­να περιοδικά και βιβλία. Ο ροδοκόκκινος φουστανελάς, με την άνοιξη στην καρδιά του, για μερικές δεκαετίες μετατράπηκε σε αξιοθέατο των Αθηνών.

Φορώντας την στολή ευζώνου που λαμποκοπούσε, την οποία επίτηδες άφηνε ανοιχτή στη μέση για να φαίνεται μια μεταξωτή καλαματα, έριχνε πάνω του τον χειμώνα μια υπερήφανη και πεντακάθαρη κάπα. Τα τσαρούχια του με την πλούσια φούντα αποτελούσαν το γραφικότερο θέαμα για τους τουρίστες. Η γραφική πλευρά όμως κατόρθωσε να σκεπάσει την πραγματικότητα.Το ονοματεπώνυμο του ήταν Δημήτριος Στεργιόπουλος και είχε γεννηθεί το 1845 στη Φτέρη Λαμίας. Το 1865 <<ετράβηξε κλήρο>> και κατατάχτηκε στους ευζώνους. Από τότε εξαιτίας της εμφάνισης του απόκτησε το παρατσούκλι << Μερακλής >> το οποίο τον συνόδευε σε όλη τη ζωή του. Γράμματα δεν γνώριζε.Ο διοικητής του λόχου του Πάνος Κολοκοτρώνης του έμαθε να γράφει το ονοματεπώνυμο του .Στις πολεμικές επιχειρήσεις του 1878 διακρίθηκε και απόκτησε το μοναδικό γαλόνι που συνόδευε την υπερήφανη στολή του . Κάποτε μετατέθηκε στη Ανακτορική Φρουρά των Αθηνών ως <<ανδραγαθήσας>> και όταν συνταξιοδοτήθηκε, διορίστηκε δασοφύλακας του Ζαππείου. Είχε ζήσει την έξωση του Οθωνα και τον ερχομό του Γεωργίου Α’ . Από φύλακας είχε μεταβληθεί σε Πάνα του Ζαππείου, όπως ευφυώς έγραψε ο Θ.Βελλιανίτης. Βρισκόταν πάντα περικυκλωμένος από τις καλοθρεμμένες παραμάνες που σύχναζαν στο Ζαππείο και έπλεκε ερωτικά ειδύλια. Καθισμένο στα παγκάκια τότε πάντα /στ΄’ωραίο φύλο τον εβλέπανε κοντά: / πότε μια ψηλή Εγγλέζα κουβερνάντα /πότε μια χοντρή Αντριώτισσα νταντά>> έγραφε ο Πολ Μενεστρέλ όταν τον βιογραφούσε εμμέτρως. Προσήνης,αφελής,καλοκάγαθος,φλυαρός,πονηρόςκαι είρων,υπερήφανος μεγαλολογάς,αλλά ειλικρινής,συνδέθηκε άρηκτα με τον τόπο όπου έκαναν τη βόλτα τους οι Αθηναίοι. Αλλά τα χρόνια πέρασαν.Ο Μερακλής προσπαθούσε να διατηρήσει την ακμή του, με την περιβολή του ευζώνου και ανορθωμένα τα μουστάκια, διατηρούσε το χρώμα της νεότητας χάρη στις βαφές του Μποτσαράκου.

Η εκδίωξη από την υπηρεσία του Ζαππείου και το τέλος

Στις αρχές της δεκαετίας του 1920, εβδομηναπεντάρης ήδη, εκδιώκεται από την υπηρεσία του Ζαππείου για τα πολιτικά του φρονήματα. Φροντίζει να βολευτεί σε ένα φυλάκιο, ένα δωμάτιο όλο και όλο, που φτιάχτηκε για χάρη του, το οποίο βρισκόταν δίπλα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.Τα μουστάκια και τα μαλλιά του εμφανιστήκαν άσπρα. Ξεθώριασε η στολή που με τόση επιμέλεια φρόντιζε και τα ασημένια γαντζούδια της που ξετρέλαιναν τις παραμάνες πουλήθηκαν. Μόνος και έρημος μέσα στο φυλάκιο θα περάσει την υπόλοιπη ζωή του με μια πενιχρή σύνταξη μόλις 15 δραχμών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 είχε ξεπέσει τελείως. Ο άνθρωπος που είχε διασκεδάσει τρεις γενιές με την παρουσία του και τα καμώματα του γυρνούσε χωρίς φουστανέλα, με μόνο ένα μακρύ πουκάμισο και ξεσκούφωτος. <<Λυπηθείτε τον Μερακλή >> έγραφαν οι εφημερίδες. Μέχρι που τον βρήκαν κάποια παγερή μέρα του 1931 να έχει αφήσει την τελευταία του πνοή σε ηλικία 86 ετών, κάτω από τη Πύλη του Αδριανού, που είχε τόσο αγαπήσει. Μόνη περιουσία του ήταν η σκουριασμένη ξιφολόγχη του και η χιλιομπαλωμένη φουστανέλα που βρήκαν την επομένη στον τοίχο του ξύλινου φυλακίου.

 Αρθρο στη σελίδα Μηχανή του χρόνου για τον Μερακλή τής Φτέρης.Πιθανότατα στις φώτο που δημοσιεύει να ειναι ο Μερακλής.

*Του Μιχάλη Γελασάκη*

*Έχουμε ακούσει ή έχουμε πει πολλές φορές τη φράση «Αυτός
μεράκλωσε» ή από τους παλιότερους ακούγεται καμιά φορά -κυρίως
για γλέντια και χαρές- ότι αυτοί «μπήκαν στα μεράκια». Η λέξη
«Μεράκι» έχει τούρκικη ρίζα και σημαίνει έντονη επιθυμία ή
καημός. Για αυτό λέμε «αυτός έχει μεράκι να…».*

Αυτό το μεράκι είναι που οδήγησε στο παρατσούκλι Μερακλής και αργότερα
στον χαρακτηρισμό μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς.

Ο Μερακλής ήταν προσωνύμιο που εμφανίστηκε στην Ελλάδα στα τέλη του
19^ου αιώνα και σιγά σιγά διαδόθηκε και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Πολλές
φορές συναντάμε στην ιστορία συγκεκριμένα πρόσωπα να γίνονται συνώνυμα
καταστάσεων, συμπεριφορών κλπ. Τέτοια παραδείγματα είναι ο Γιαγκούλας, η
Ψωροκώσταινα κ.ά. Έτσι συνέβη και με τον Μερακλή.

*Ο Μερακλής ήταν ένας γέρος φουστανελοφόρος.* Αρχικά εύζωνας και
αργότερα φύλακας στην περιοχή του Ζαππείου. Φορούσε επιμελώς μέχρι τον
θάνατό του την παραδοσιακή ενδυμασία του τσολιά με τη φουστανέλα, τα
τσαρούχια και όλα τα συναφή. Γεννήθηκε το 1845 σε ένα χωριό της Λαμίας.
Είκοσι χρόνια αργότερα εντάχθηκε στο τάγμα των Ευζώνων. Το 1878 πολέμησε
για την Ελλάδα, παρασημοφορήθηκε και με την επιστροφή του έγινε φύλακας
στην ευρύτερη περιοχή του Ζαππείου.
Όταν έγινε δεκτός στους εύζωνες, από την περηφάνεια του, εμφανίστηκε
στην πλατεία του χωριού με την κοντή ευζωνική φουστανέλα και το φέσι
βαλμένο στραβά ώστε να φαίνονται οι κατσαρές του αφέλειες, αφού εκτός
των άλλων ήταν και ένας γόης της εποχής. Αυτό, σε συνδυασμό με το
γεγονός ότι πάντα ήταν περιποιημένος και φροντισμένος, κάνοντας πολύ ώρα
να ετοιμαστεί σχολαστικά, αφιερώνοντας αρκετό χρόνο και για την
περιποίηση του μεγάλου «μύστακος» που διατηρούσε, ήταν αρκετά για να του
προσδώσουν τον τίτλο «Μερακλής». Από το 1865 και μετά αυτός ο τίτλος θα
υποκαταστήσει επί της ουσίας το πραγματικό του όνομα και θα τον
ακολουθεί μέχρι το τέλος της ζωής του.

O Μερακλής
Ο Μερακλής φορούσε πάντα φουστανέλα. Δεξιά η ξύλινη παράγκα στο Ζάππειο
που χρησίμευε ως κατοικία του

Είχε γίνει σήμα κατατεθέν της εποχής για το εντυπωσιακό παρουσιαστικό
του που φρόντιζε καθημερινά με επιμέλεια. «Ο Μερακλής με τον αρειμάνιον
μύστακα, που τον βάφει με καραμπογιά»***, έγραφαν οι εφημερίδες της
εποχής. Οι καιροί άλλαξαν, μπαίνοντας στον 20^ο αιώνα οι άντρες, ειδικά
της πρωτεύουσας, είχαν αφήσει προ πολλού τις φουστανέλες και είχαν
υιοθετήσει το ευρωπαϊκό ντύσιμο. Κοστούμια, γραβάτες, δερμάτινα
παπούτσια, παπιγιόν και καπέλα. Με τα χρόνια ο Μερακλής έγινε μία
γραφική φιγούρα. Γερασμένος και αλκοολικός περιφερόταν γύρω από το
Ζάππειο μόνος, ζώντας μέσα στην ξύλινη καλύβα του φύλακα.

*Ο Ρουμελιώτης, απόστρατος δεκανέας των ευζώνων Δημήτριος Στεργιόπουλος
ή Μερακλής* σε ηλικία 83 ετών αποφάσισε να μιλήσει για πρώτη φορά σε
εφημερίδα. Ήταν πλέον γέρος και κανείς δεν του έδινε σημασία. Όλη του η
σύνταξη γινόταν κρασί και ρετσίνα στις ταβέρνες της Πλάκας. Κάθε πρώτη
του μήνα που έπρεπε να πάει για τη σύνταξή του γινόταν δημόσιος
περίγελος στους δρόμους και στα γραφεία, αφού πήγαινε με τα απαραίτητα
δικαιολογητικά κρυμμένα μέσα στον κόρφο του.

Η συνέντευξή του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Έθνος (23/07/1928) με την
υπογραφή του συνεργάτη της εφημερίδας, *Κ. αθ. *(διατηρήθηκε η
ορθογραφία της εποχής)

«[…]*Τάμα τοχα να πάω μια μέρα να απισκεφθώ τον Μερακλή. Και μ’ έφερε ο
δρόμος χθες κατά το σούρουπο στο λημέρι του. Τον ευρήκα, ή μάλλον ευρήκα
το κάτισχνο φάσμα του, σε μια κατάστασι αξιοδάκρυτη, και αγωνίστηκα πολύ
για να το σύρω με τα δυο μου χέρια έξω στον ήλιο, να κάτσουμε σε δυο
καρέκλες ο ένας απέναντι στον άλλον, και να τον βάλω να μου διηγηθή. Το
μικροσκοπικό καμαράκι του, που έλαμπε άλλοτε από πάστρα και ομορφιά,
όπως ο ίδιος, έχει ρημάξη από την εγκατάλειψι. Είνε ο Συρανώ ντε
Μπερζεράκ στην Πέμπτη πράξι του τέλους του. Ζωντανός άδοξος νεκρός. Για
να μη λείπει μάλιστα καμμία λεπτομέρεια, έχει χτυπήση το κεφάλι του –
κάποια νύχτα μεθυσμένος έπεσε κάπου κι ετραυματίσθηκε. Τα μάτια του είνε
μισόκλειστα. Πλάι του μια χρωματιστή κάρτ-ποστάλ με τον Βασιλέα Γεώργιον
τον Α’ και φύρδην μίγδην ένα ξυράφι, μια κουβαρίστρα με κλωστή – το
θηρίο, έχει το κουράγιο να καλλωπίζεται και να μπαλώνεται σ’ αυτή την
ηλικία μόνος του – και σαν παράσημα μέσα σε βιτρίνες οι «σαρδέλλες», τα
ποστοκαλλιά γαλόνια του δεκανέως, το εύσημον που του έδωσε η πατρίς για
τας υπηρεσίας του! Τάχει ακουμπισμένα ως είδος ιερόν κειμήλιον. Με τι
καμάρι που τα φορούσε άλλοτε, όταν έβγαινε να κάμη τη βόλτα του στο
Ζάππειο, και σειώντας και κουνιώντας επερνούσε κι εστεκότανε μπροστά
στις ξανθοπλόκαμες γκουβερνάντες του Βορρά να τις συγκινήση με το λιγερό
του παράστημα. *

– Άιντε, μωρέ, μην τα λιές ‘φτούνα και μ’ καις την καρδιά!

* **Ο Μήτσος έκλαψε, κι έβγαλε ένα χρωματιστό μαντήλι να σκουπίση τα
μάτια με τα τρεμάμενα γεροντίστικα χέρια του. Ποτέ δεν εξακριβώθη έως
τώρα η ακριβής ταυτότης και η βιογραφία του Μερακλή, γιατί ο ίδιος δεν
καταδεχότανε να μιλή για τον εαυτό του, αλλά και γιατί κανένας δεν
ετολμούσε να τον υποβάλη σε ανάκρισι. Τώρα θέλει να μιλήση, αισθάνεται
την ανάγκη της εξομολογήσεως στον πνευματικό, κάνει τον απολογισμό του
ενώπιον του Θεού. Εγεννήθηκε το 1845 στη Φτέρη της Λαμίας, θυμάται πολύ
καλά την έξωσι του Όθωνος και τον ερχομό του Γεωργίου, και στα 1865
«ετράβηξε κλήρο» και κατετάχθη στα ευζωνικά. *

*Αι, ρε ασικλήσι και λεβεντιά όταν μια Κυριακή πρωί την ώρα που αμόλαγε
η εκκλησία, εφάνηκε στην πλατέα του χωριού του με την κοντή ευζωνική
φουστανελλίτσα του και με το κρεμεζί φεσάκι βαλμένο στραβά ν’ αφίνη έξω
τις κατσαρές του αφέλειες. *

*Από τότε κι’ όλας τον πρωτοείπαν Μερακλή. Και τούμεινε. Επί εξηντατρία
χρόνια έκτοτε δεν άκουσε να τον φωνάζουν αλλιώς. Τ’ όνομά του ήταν
γραμμένο στα χαρτιά και αν δεν το ξέχασε και ο ίδιος, είνε γιατί το
ακούει στη θυρίδα του ταμείου των συντάξεων κάθε πρώτη του μηνός. Το
γράφει άλλως τε τραβώντας και μία τζίφρα κάτω από την υπογραφή του: Του
τώμαθε στο λόχο ο διοικητής του, ο Πάνος Κολοκοτρώνης, τον έβαλε κάτω
και τον εβασάνιζε ένα μήνα να ζωγραφίζη ένα-ένα τα γράμματα: «Δημ.
Στεργιόπουλος, δεκ. εύζ.»! *

*Γιατί ο Μερακλής επήρε το γαλόνι του διακριθείς είς τας πολεμικάς
επιχειρήσεις του 1878, μετά δεκαπενταετή «ευδόκιμον» υπηρεσίαν, όταν μας
εξεχωρήθη Ήπειρος και Θεσσαλία από το Βερολίνιον συνέδριον. Είχε μέλλον
στο στρατό. Στον τοίχο του δωματίου είνε κρεμασμένα πένθιμα τα κλέη: η
σκουριασμένη ξιφολόγχη και η λερή χιλιομπαλωμένη φουστανέλλα του. Πριν
δεχθή την πρόσκλησι μου να βγούμε έξω και να μιλήσουμε, παίρνει την
τσατσάρα και φτιάνει προχείρως τα μαλλιά του, ενώ με τα δύο χέρια
κατόπιν αγκιστρώνει επιμόνως το μπαμπακένιο μουστάκι του, και η όψις του
φωτίζεται ολόκληρη από μια διάθεσι κοκκεταρίας – παληά παράδοσις του
σώματος των ευζώνων, ολωσδιόλου σπαρτιάτικη. *

*Και, λοιπόν, αλήθεια, πως βρέθηκες στην Αθήνα, Μερακλή;*

Αφ’ τα ‘φτούνα. Που να στα λέω πλιά! «Ανδραγαθήσας» έγινα δεκανεύς. Και
αφού δεν ήταν άλλος πόλεμος, μ’ έφεραν στην ανακτορική φρουρά. Όταν
επήρα τη σύνταξη μου, δραχμάς δεκαέξ κι εξήντα, εμπήκα δασοφύλαξ στο
Ζάππειο. Ωρέ, ζωή. Αλλά τώρα με βασανίζει ου Θειός για τα’ αμαρτίες μου.
Ιέχου σκνίπα, νογάς τι θα πη;

*Η γεροντική ασθένεια του Μερακλή είνε μία άγρια και αδιάκοπη φαγούρα σε
όλο το σώμα του. Θαρρεί ότι έχουν τρυπώση σκνίπες και τον τρώνε μέσα στο
αίμα του. Η πάθησίς του όμως φαίνεται ότι προέρχεται μάλλον από το
κρασί, γιατί και τώρα ακόμα που δεν έχει καμμία απολύτως όρεξη για φαΐ,
και δεν τρώει σχεδόν τίποτα, όλη του τη σύνταξη, που έχει αυξηθεί σιγά
σιγά σε οχτακόσιες δραχμές το μήνα, την ξοδεύει στις ταβέρνες της
Πλάκας. Δεν πίνει ούτε γάλα, ούτε καφέ. Ρετσίνα από το πρωί ίσαμε το
άλλο πρωί. Παραπονιέται όμως ότι εχάλασαν τα κρασά τον τελευταίο καιρό. *

Τα σπιρτώνουνε κακόν καιρό νάχουνε οι θεομπαίχτες!

* **Για τους έρωτες του, είνε ανένδοτος. Ούτε λέξη δεν αφίνει να διαφύγη
του έρκους των οδόντων του. Από την έκφραση που παίρνει όμως οσάκις, του
φέρνω τη συζήτηση στα ειδύλλια του, φαίνεται ότι εγλέντησε καλά τα
νειάτα του. Τον είχαν ερωτευθή και κυρίες της ανωτάτης τάξεως, ντόπιες
και ξένες, αυλικές και περιηγήτριες. Υπήρξε γόης με την πρωτόγονή του
αφέλεια. – Και συ, Μήτσο, δεν ερωτεύθηκες καμμιά στη ζωή σου ποτέ;*

Χάι, χάι!…

* **Και διακοπτόμενος από αναστεναγμούς αφίνει τη μνήμη του να πετάξη
πίσω πολύ μακρυά στο παρελθόν, και θυμάται με πόνο τη Βασιλική, τη
Βασιλικούλα, στην Αταλάντη, που είχε μια φορά όταν εγύρισε «ανδραγαθήσας
δεκανεύς» από τον πόλεμο. *

Ήτανε στα χρυσά ντυμένη. Και με γυρέψανε οι μπαρμπάδες της. Κορίτσ’ σαν
τα κρύα νριά, νιράιδα σουστή, πρώτο μπόι, παπαδοπούλα του χουριού,
χαμηλοβλεπούσα, ορφανή.

*Δεν την επήρε όμως. Δεν την καταδέχτηκε και τώρα μετανοεί. Είναι το
χαμένο όνειρο της ευτυχίας του που έπεσε στο δρόμο του κι’ αυτός το
προσπέρασε: *

Ας όψεται ου Λέκκας ου Σπύρ’ς, ου αρχίστρος. Ιφτούνος δεν μ’ άφησε να
παντιφτώ. Μη, μι λιέει, μην το κάνεις αύτο, μη μ’ το ματαλιές. Θα σι
χάσουμε. Κι’ απόμ’ να έρμους κι σκότεινους, μαγκούφ’ς και άκληρους,
ποιός; Ιγώ, οι Μίτσους οι Στεργιόπ’λους οι Μερακλής, τ’ καμάρι τ’
βζωνικού. Να παραδέρνου σαν τν άδικια κατάρα, Αγιάννης ου Καλυβίτ’ς στου
Ζάππειου…

*Μήπως θάθελες, Μερακλή να φροντίσουμε να σε βάλουμε σε κανένα
Νοσκοκομείο να σε κυττάξουν οι γιατροί, στο Γηροκομείο να ησυχάσης, σε
κανένα Άσυλο; Ο Μήτσος εθύμωσε, προσεβλήθη πολύ! *

Δεν τα’ κ’ νάου βήμα. Δεν πάου πουθ’νά. Ιδώ θα μείνου να παραδώσου ψυχή
στον Κύριου. Δεν μ’ έβαλαν φύλακα; Κλαράκι με κλαράκι τάχου φυλαγμένα
μερόνυχτα αυτίνα π’ βλέπ’ς γύρου σου. Αυτίνη ν’ η τιμή μου, να πιθάνου
πιστός. Αμ’ άμα μιβγάλης απού ’δώ, πάει κι’ όλας τα τίναξε ου Μερακλής.
Δε βλέπ’ς πως μι βασανίζει ου Θειός, μεγάλ’ η χάρι του για τσ’ αμαρτίες
μου;…

* **Και ο Μερακλής αναλύθηκε πάλι σε δάκρυα. Τον εβοήθησα από τις
μασχάλες να τον βάλω στο κελλί του. Αυτόν τον ασίκη που περνοδιάβαινε σα
σπίθα εδώ και λίγα χρόνια κι’ εγλυκοκύτταζε λιγωμένος τα θηλυκά. Μ’
αποχαιρέτησε, και καθώς έφευγα τον είδα ν’ αρπάζη με δίψα μια μποτίλλια
και να την κολλάη στα χείλη του. Έχει ανάγκη να λησμονήση, αφού όλοι τον
ελησμόνησαν… *

* ***Καραμπογιά*: θειικό υποξείδιο του σιδήρου, που χρησιμοποιείται για
να βαφεί κάτι σκούρο, αλλά και στην ανθοκομία.

https://www.mixanitouxronou.gr/poios-itan-o-pragmatikos-meraklis-poy-egine-paratsoykli-poy-chrisimopoieitai-mechri-simera-o-foystaneloforos-apo-ti-roymeli-poy-afise-epochi-sto-zappeio/

                                                                   Φωτογραφία: Από το βιβλίο People of All Nations.
                                                     C. Uchter Knox, Βρετανού πολιτικού,1856-1933

                                                         Πιθανόν ειναι ο Μερακλής σε νεώτερη ηλικία

Δημοσιεύθηκε : 15 Μαΐου 2020

Εμφανίσεις: 1411

Το 1989 επί κυβερνήσεως Τζανετάκη πάρθηκε η απόφαση να καούν οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στα πλαίσια της Εθνικής συμφιλίωσης.Κάπιοι από αυτούς τους φακέλους βρέθηκαν να πωλούνται στο Μοναστηράκι.Μια εφημερίδα των Αθηνών δημοσίευσε στη πρώτη σελίδα έναν τέτοιο φάκελο που συμπτωματικά αφορούσε δύο Φτεριώτες.Και το θύμα και ο θύτης ήταν από το χωριό μας.Ενα από τα αναρίθμητα δράματα που διαδραματίστηκαν εκείνη την εποχη.Αποφάσισα να δημοσιεύσω αυτό το έγγραφο γιατί αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο για το χωριό μας.Κρατήθηκε το συντακτικό και η ορθογραφία από το πρωτότυπο.Τα ονόματα έχουν σβηστεί για προφανείς λόγους.

                                                                                              Ειδικός Φάκελος   20

                                                                 Εφημερίδα ΧΧΧΧΧΧΧΧΧ Σεπτέμβριος 1989

                                                           Στο Μοναστηράκι πουλάνε τους φακέλους 3.000 δρχ

Σε πηγή πλουτισμού για κάποιους κατέληξαν οι περιβόητοι φακελοι.Την ώρα που η κυβέρνηση δια στόματος των Υπουργών της διαβεβαιώνει τον λαό ότι όλοι οι φακελοι,καπου 16.000.000 κάηκαν στις φιέστες της περασμένης εβδομαδας,εκτος λίγων επωνύμων,χτες το πρωί φάκελοι πουλιόνταν στο Μοναστηράκι τιμή κάθε φάκελου ήταν 3.000 δρχ. αλλά υπήρχαν περιθώρια για σκόντο. Αποδεικνύεται έτσι ότι η κυβέρνηση είπε ψέματα και οι φάκελοι δεν κάηκαν ολοι. Αρκετοι, άγνωστο πως βρίσκονται στα χεριά επιτηδείων που πρέπει να έχουν πλοκάμια στις ειδικές υπηρεσίες της Αστυνομίας όπου υποτίθεται ότι φυλάσσονται οι φάκελοι.Εμπόριο λοιπόν το φακέλωμα του Ελληνικού λαού .Εκεί καταντήσαμε με τη κυβέρνηση Τζανετάκη.Ο πόνος και ο αγώνας του Έλληνα Δημοκράτη να πουλιέται στο Μοναστηράκι και κάποιοι να τα κονομάνε. Ο Υπουργός Δημόσιας Τάξης Γιάννης Κεφαλογιάννης θα πρέπει σήμερα να δώσει εξηγήσεις για το πώς βρεθήκαν στο παζάρι φάκελοι που είχε η Αστυνομία.Και πιστεύουμε ότι θα εντοπίσει και τους ενόχους.Ενας από τους φακέλους που αγόρασε χθες αναγνώστης μας στο Μοναστηράκι, αναφέρεται στη δραστηριότατα Χωροφύλακα και τα καρφώματα του ως εθνικόφρονα κατά των συμμοριακών.Ενα από τα έγγραφα εξιστορεί κατά ανατριχιαστικό τρόπο την εκτέλεση συμμορίτη ενώ ένα άλλο τις παρακολουθήσεις ατόμων όπου μεταξύ των άλλων ως αμάρτημα ότι είχαν ψηφίσει το 1953 την ΕΔΑ .

                                                                           Η εκτέλεση

 Για την ιστορία παραθέτουμε το κείμενο του εγγράφου που αναφέρεται στην εκτέλεση.

 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗ

 ΥΠΟΔ/ΣΙΣ ΑΜΦΙΚΛΕΙΑΣ

 Αριθμ.4/23/114

 Εν Αμφίκλεια τη 18/9/47

 Προς την Διοίκησην Χωροφυλακής Λαμίας

 Εις Λαμίαν

 Περί εξοντώσεως του Συμμορίτου χχχχχχχχχ   χχχχχχχχχχχχ   του χχχχχχχχχχχ

Λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω ότι την 17/9/47 και ώραν 9π.μ ομάς στρατιωτών του ενταύθα ενεδρεύοντος Λ.Ο.Κ αναχώρησε εντεύθεν με του Υπεν/ρχου   χχχχχχχχχχχχχχχχχχχ και τριών εθνικοφρόνων πολιτών της έδρας μου και μετέβη εις χωρίον Πολύδροσον προκειμένου να παρουσιάζωντο τρεις εκ των βιαίως στρατολογηθέντων υπό της συμμορίας Διαμαντή συμμορίται καταγόμενοι εκ Πολυδρόσου οίτινες και παρουσιάσθηκαν. Κατά την εκεί μετάβασιν της δυνάμεως παρεσχέθη αυτή η κυκλοφορία ότι εις την περιοχήν του χωρίου Άνω Σουβάλα θέσιν Δραγάνας εκρύπτοντω δυο συμμορίται της συμμορίας Διαμαντή πληροφοριοδόται ταύτης (Κ.Π) Η δύναμις αυτή ευθύς ως της παρεσχέθη  πληροφορία εκινήθη προς την προαναφερόμενη τοποθεσίαν αφού προηγουμένως παρέλαβεν μεθ’αυτής και ετέρα 8 (οκτω) εθνικόφρονα άτομα και έφτασε εκεί περί την 11 π.μ ώραν ήτις αφού κατετμήθη εις δυο τμήματα ήρξατο ευθύς αμέσως την εξερεύνησιν της θέσεως αυτής. Κατά την εξερεύνησιν ο εν τη περιλήψει συμμορίτης-αντιληφθείς εγκαίρως την δύναμιν ετράπη εις φυγήν επί έτινος βράχου ένθα εκρύπτετο δια να διαφύγη. Ο εξοντωθείς συμμορίτης αναγνωρισθείς παρά του Υπεν/χου χχχχχχχχχχχ ως καταγόμενος εκ του ιδίου χωριού ονομάζεται    χχχχχχχχχχχχχχ η Καπετάν Μπάμπης ετών 23 εκ Φτέρης Φθιώτιδος. Ο ειρημένος ήτο έμπιστος του αρχησυμμορίτου –Διαμαντή και απετέλη (Κ.Π) του συμμοριακού συγκροτήματος Παρνασσού .Ούτος ήτο ο πυρπολήσας το κτήριον του Σιδηροδρομικού Σταθμού Αμφίκλειας κατά την 5/9/47 και ο αποκόψας και καταστρέψας μετά της ομάδος 47 τηλεγραφικούς στήλους μεταξύ Λιλαίας-Γραβιάς κατά την 1/9/47.Γενικώς ο εξοντωθείς συμμορίτης εις την εξόντωσιν του οποίου συνέτειναν και τα απ’εμέ όργανα ήτο ο τρομοκράτης των ορεινών χωρίων της περιφέρειας και του Σταθμού Χωρ/κης Πολυδρόσσου.

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΥΠΟΔ/ΣΕΩΣ

ΑΚΡΙΒΕΣ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ

Εν Αμφίκλεια την

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

Δημοσιεύθηκε : 15 Μαΐου 2020

Εμφανίσεις: 1269

ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ

        (Φθιώτης)

Ο υποστράτηγος Ευαγγέλης Μ. Κοντογιάννης λείψανον του ιερού αγώνος, δεν υπάρχει πλέον εις την ζωήν, την νύκτα της 24 προς την 25 του λήξαντος Δεκεμβρίου (1875) απεβίωσεν εις χωρίον Αγά του Δήμου Σπερχιάδος όπου είχε την κατοικίαν του ένεκα γήρατος. Υπερογδοηκοντούτης την ηλικίαν και εξαντληθεισών των ζωτικών του δυνάμεων, υπέκυψεν εις τον φυσικόν νόμον, και μετέστη εκ των προσκαίρων εις την αιωνιότητα.

Η οικογένεια των Κοντογιανναίων υπήρξεν ανέκαθεν μια εκ των αρίστων. Επί τουρκοκρατίας κατείχε την πρώτην θέσιν μεταξύ όλων των άλλων χριστιανικών οικογενειών της Ηπείρου, ήτο εκ των πλουσιωτέρων, και των μάλλον ευνοουμένων παρά του παντοδύναμου Σατράπου Αλή, άμα όμως η σάλπιγξ της επαναστάσεως ήχησε περιφρονήσασα και πλούτον και εύνοιαν επεδόθη εις τον υπέρ ελευθερίας αγώνα. Και όχι μόνον δια των χρηματικών αυτής μέσων αλλά και δια των προσωπικών κατορθωμάτων των συνιστώντων αυτήν πολυάριθμων μελών, τα οποία κατέχουσιν εν τη Ιστορία ουσιώδη θέσιν εν οις καταλέγεται και ο περί ου ο λόγος Εύαγγελος Μ. Κοντογιάννης, συνετέλεσε τα μέγιστα εις την ανεξαρτησίαν της νυν ελευθέρας Ελλάδος, και την εθνικήν εν γένει αποκατάστασιν.

Ως προς τα ατομικά προτερήματα, ο μακαρίτης Ευάγγελος Μ. Κοντογιάννης, ήτο προσηνής και ευπροσήγορος προς παν εν γένει μεγαλόδωρος και εις άκρον ελευθέριος, εύσπλαχνος, και ευεργετικός. Καίτοι άμοιρος μεγάλων γνώσεων και παιδείας, ήτο πηγή ακένωτος πρακτικών γνώσεων γλυκύς δε και λίαν ευάρεστος εν ταις συναναστροφαίς, είχε μνήμη απέραντον κρίσιν ορθωτάτην και φρόνησιν ου την τυχούσαν.

(Εφημερ. Φωνή του Λαού Λαμία 1 Ιαν. 1876)

Ο υποστράτηγος Ευαγγέλης Μ. Κοντογιάννης και ως αυτοπροσώπως υπηρετήσας την πατρίδα εις τον Ιερόν Αγώνα, αλλά και υιός του μακαρίτου πατρός του Μήτζου Κοντογιάννη του προσενεγκόντος μεγάλας και σπουδαίας υπηρεσίας εις το έθνος, απελάμβανε μεγάλης υπολήψεως παρά τοις συμπολίταις και συνεπαρχιώταις αυτού. Υπήρξε πολλάκις βουλευτής Φθιώτιδος. Ο μακαρίτης Ευαγγέλης Κοντογιάννης καταραδιουργηθείς υπό τινών πολιτικών των Αθηνών εγένετο αντάρτης κατά της κυβερνήσεως και του βασιλέως ’Οθωνος εν έτει 1848. Αφ΄ότου όμως ο καλοκάγαθος εκείνος βασιλεύς ημνήστευσε τας πράξεις του, έκτοτε ο Ευάγγελος Μ. Κοντογιάννης ελάτρευσε την βασιλείαν, του τε ’Οθωνος και του Γεωργίου και ουδείς ηδυνήθη να τον διασείση εκ των πεποιθήσεων του.

(Εφημερ. Φάρος της ‘Οθρυος 1 Ιανουαρ. 1876)

          ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

             (Φθιώτις)

Απεβίωσεν εις Λαμίαν ο ταγματάρχης της Φάλαγγος και δήμαρχος Σπερχιάδος Ιω. Κοντογιάννης, αυτάδελφος του συνταγματάρχου και βουλευτού Φθιώτιδος Ευάγγ. Κοντογιάννη. Η κηδεία του εγένετο δια της ανηκούσης εις τον βαθμόν του πομπής.

(Αυγή 22 Μαρτίου 1863)